vrijdag 19 december 2014

Omgaan met angst bij de hond

Angst hoort bij het leven.
Angst is iets heel natuurlijks. Mochten we geen angst hebben dan zouden we niet kunnen overleven. Dat geldt ook voor honden.
Het is uiteraard noodzakelijk dat we manieren leren om met angst om te gaan. Stel u voor dat u de hele dag angst heeft. Angstgevoelens voelen zeer onaangenaam aan. De kans dat u ziek wordt omdat u voortdurend aan angst lijdt is groot. Maar we moeten ook niet overdrijven. Af en toe angst hebben behoort tot het leven.

Doe gewoon.
Bij het omgaan met honden volgens de connectiemethode wordt volgens bovenstaande visie naar angstgedrag van de hond gekeken.
Bij plotse angst of schrik dient de geleider 'aanwezig' te zijn voor zijn of haar hond. Kijk of uw hond hulp nodig heeft. Vaak biedt zelfverzekerd en rustig gedrag van de geleider, zonder echt iets te doen, al voldoende 'steun' omdat de angst van de hond snel terug zou weggaan. Niets aan de hand dan.



Wat als uw hond in paniek is?
Maar als uw hond in paniek gaat en geen oplossing vindt om de angst te laten verminderen dan dient u actief in te grijpen.
Bijvoorbeeld bij angst voor vuurwerk: Blijf zelf zelfverzekerd en rustig en neem uw hond dicht bij u (op dezelfde maner zoals u een zeer angstig kind zou helpen). Volg vervolgens uw ademhaling. U hoeft uw ademhaling niet te sturen. Gewoon met open aandacht voelen hoe uw ademhaling is kan voldoende zijn om de hond met u te laten synchroniseren.
Het is helemaal niet de bedoeling om de angst actief op te lossen maar om er gewoon, met begrip en mededogen voor uw hond te zijn. De angst mag er zijn! Paradoxaal merken we dan dat de angst gewoon weggaat.

Honden met chronische angst hebben gedragstherapie nodig.
Honden die aan chronische angst lijden kunnen een echt probleem hebben. Honden zijn zeer gevoelig voor geluid. Sommige lijden aan een geluidenfobie. Andere honden kunnen dan weer enorm angstig zijn voor mensen of voor honden.
In principe gelden bovenstaande inzichten en toepassingen.
Maar als men echt respect heeft voor de hond gaat men hulp zoeken bij een professioneel hondengedragsbegeleider.
Hondengedragstherapie volgens de connectiemethode typeert zich door het mateloze begrip voor de moeilijkheden die zowel de hond als de geleider door het probleem ervaren.
Forceer nooit een hond wanneer hij angstig is. Anderzijds mag angst geen obstakel zijn. Omgaan met angst wordt door ons als een groeiproces voor hond en geleider beschouwd.

Geert De Bolster

Workshop angst bij honden

vrijdag 12 december 2014

Dient omgaan met mensen en met honden verschillend te zijn?

Let op voor automatische reacties...
Ik merk dat de uitspraak "men moet niet met honden omgaan alsof het mensen zijn" veelal een automatische en aangeleerde gedachte of reactie is.
De meeste antwoorden op de vraag op onze Facebookpagina van 5/12/2014 bewijzen dat. De antwoorden voelen aan als naast de kwestie of bevestigen onderstaande stelling.

Met mensen omgaan...
Om de vraag te kunnen beantwoorden is het goed om eerst eens te bedenken hoe we best met mensen kunnen omgaan.
De meest natuurlijke en aangename manier om met de andere om te gaan is wanneer beide perspectieven bestaansrecht mogen hebben.
Daarmee is eigenlijk alles al gezegd.

Ieders perspectief bestaansrecht geven...
Ik nodig u graag uit om, bij het kijken naar de wereld, in de schoenen (of dien ik 'poten' te zeggen) van uw hond te gaan staan. U bent natuurlijk geen hond dus bent u beperkt in de mogelijkheid om op mijn uitnodiging in te gaan. Maar hoe zou uw hond willen dat u met hem omgaat? Zou dat in wezen verschillen in de behoeften van uw partner, kinderen, vrienden, collega's?
In het omgaan met de andere dienen we te begrijpen dat er steeds twee perspectieven zijn( de manier waarop men naar de dingen kijkt). Ieder perspectief heeft een feitelijke inhoud en een manier van beleving van de inhoud. Frustraties bij de andere ontstaan als men enkel met het eigen perspectief rekening houdt en omgekeerd.
De behoeften van een hond zijn in wezen niet zo verschillend van die van de mens. Beien zijn sociale wezens die erbij willen horen.

Een hond is geen kind...
Naar kinderen kunnen we best luisteren. We dienen aandacht te schenken aan hun nood aan zorg, liefde, voeding, steun, plaats in het gezin, grenzen en veiligheid. Ik zie geen verschil met wat honden nodig hebben.

Honden zijn niet anders dan mensen...
Volgens mij kan men wel op dezelfde manier met een hond omgaan zoals met de mens. Het zijn uiteraard geen mensen maar we kunnen vanuit hun perspectief met ze omgaan. Hun noden hebben evenveel bestaansrecht.

De hond als volwaardig lid van het gezin...
Vanuit de connectiemethode kijkt men niet naar honden al ware het roedeldieren maar wel vanuit de intentie om ze als een volwaardig lid van het gezin te beschouwen.

Geert De Bolster

Meer interesse in de connectiemethode?
http://www.mindwise.be/mindwise/aboutus/filosofie

donderdag 4 december 2014

Honden hebben de gave om mensen te begrijpen.

Als we goed kijken zien we dat honden twee verschillende manieren van 'begrijpen' van mensen kennen.

Het gevolg van conditionering:
Honden leggen verbanden tussen woorden en gebeurtenissen die plaatsvinden.
Als je zegt: "gaan we wandelen" en vervolgens de leiband neemt zal de hond op termijn schijnbaar 'weten' dat men gaat wandelen als je "gaan we wandelen " zegt.
Het gedrag waaruit u opmaakt dat de hond weet dat hij mag gaan wandelen is een automatische reactie als gevolg van conditionering. Strikt genomen kunnen we dus eigenlijk niet zeggen dat de hond ons begrijpt...
Uiteraard gebruiken we conditionering of anders gezegd aangeleerde signalen om met onze honden te 'communiceren'.
Alles wat u uw hond op de hondenschool leert heeft te maken met conditionering.
Heel interessant om weten is dat conditioneringen meestal op hun beurt geassocieerd zijn met de situatie/context waarin ze zich hebben gevormd. Dit wil zeggen dat het niet gegarandeerd is dat indien uw hond op de hondenschool goed kan lopen aan de leiband als u "volg" zegt dat hij dat ook zal kunnen tijdens de wandeling in het dorp. Dat zijn nu eenmaal de zwaktes van conditionering.
Mensen zullen zeggen: "ja maar, u kunt geleerd gedrag generaliseren in andere situaties". Dat is maar gedeeltelijk waar en het vraagt heel veel training en oefening.

Universele, natuurlijke communicatie:
Natuurlijke communicatie gebeurt door onze zintuigen. Zowel honden als mensen communiceren met visuele - , auditieve - , geur - , en tactiele signalen. Ons gevoel wordt ook nog beïnvloed door andere factoren zoals chemische signalen, zoals feromonen.
Een volledige uitleg zou ons waarschijnlijk te ver leiden maar we kunnen aannemen dat de combinatie van verschillende communicatiemiddelen een boodschap inhouden.
Dierencommunicatie gebeurt door actie - reactie. Iemand doet iets waardoor de ander reageert.
Honden begrijpen in eerste instantie onze natuurlijke communicatie. De woorden die we daarbij gebruiken worden weer door conditionering geassocieerd met onze natuurlijke communicatie.
Natuurlijke communicatie zorgt voor echt 'begrijpen'. Vandaar ons gevoel dat honden onze emoties begrijpen en er zelfs mee synchroniseren.


Interessant om weten dat de leerprocessen die daardoor plaatsvinden niet onderhevig zijn aan de wetten van leerprincipes. Dergelijke communicatie is het gevolg van een biologisch proces. U kunt gelijk wanneer en overal met uw hond communiceren.

Misschien is uw interesse wat gewekt en is het bijwonen van workshop 'natuurlijk omgaan met de hond' wellicht iets voor u.

vrijdag 28 november 2014

Waarom nemen mensen een hond in huis?

Wat zijn ze toch fantastisch die honden!
We halen allemaal een hond in huis vanwege een bewuste of onbewuste motivatie, vaak als een invulling voor leegte.
Het gevoel van leegte is voor iedereen anders. Alhoewel: Is het allergrootste verlangen van de mens niet 'erbij horen', niet alleen te zijn?
Vriendschap, gezelschap, zorg, liefde, veiligheid, geborgenheid zijn de voorwaarden om het verlangen om 'niet alleen te zijn' in te kunnen vullen.

Hoe mooi is het dat honden in staat zijn om 'het verlangen' van de mens tegemoet te komen, en dat ook daadwerkelijk doen.

Honden brengen mensen in verbinding met elkaar.
Ik las een reactie van iemand die zei: "mijn hond motiveert me om buiten te komen".
Opnieuw het gegeven 'eenzaamheid'.
Hoe schitterend is het te weten dat mensen dankzij de hond weer met het sociale leven in contact kunnen komen.

En de hond is eerlijk...
Hier begrijp ik dat we honden eerlijk vinden omdat ze niets van ons verwachten.
Het klopt! Honden willen niets. Bij een hond is men welkom zoals men is.

Maar honden hebben ook noden...
De belangrijkste basisnood van een hond is begrepen te worden vanuit het perspectief van het hond 'zijn'.

Neem een kijkje op onze website: http://www.mindwise.be/mindwise/mindfulness/

vrijdag 21 november 2014

Uw hond springt op tegen bezoekers

Begroeting is geritualiseerd gedrag
Net zoals bij mensen vindt begroeting plaats onder de vorm van een ritueel.
Voor een normaal en gemiddelde type hond zou begroeting van vreemde mensen de normaalste zaak kunnen zijn.

Probleemgedrag tijdens de begroeting
Problemen ontstaan als wij, hondenliefhebbers, het begroetingsbedrag willen controleren. We willen dat onze hond de mensen begroet zoals wij dat wensen en gaan ingrijpen. Daardoor gaan we de opwinding die er bij iedere jonge hond is versterken. In plaats dat het opgewonden gedrag afneemt en de begroeting op termijn normaal wordt neemt de opwinding toe. Wanneer de bel gaat ontstaat er onmiddellijk hoge opwinding bij zowel de hond als bij de mensen en gaat de hond frustratiegedrag vertonen in de vorm van blaffen en hard opspringen, soms zelfs met bijten tot gevolg.
Het advies luidt dan meestal: De hond negeren. Negeren lost het probleem natuurlijk niet op. Bij sommige honden zelfs integendeel... Begroeten is natuurlijk gedrag!
We zien in de reacties dat er heel wat honden onmiddellijk rustig worden als ze even door het bezoek worden aangesproken of geaaid.

Geef een jonge hond de tijd om normaal begroetingsgedrag te leren.
Indien mensen een hond op een normale manier zouden begroeten (laag bij de hond, zodat hij niet hoeft te springen) zou er vrij snel normaal begroetingsritueel ontwikkelen. Dit wordt ook duidelijk in de reacties op onze Facebookpagina aangegeven.

Angst en onzekerheid
Honden zijn territoriale dieren. Angstige en onzekere honden vinden het niet aangenaam dat er vreemde mensen op bezoek komen. Indien een hond het moeilijk heeft met vreemde mensen of als vreemde mensen bang zijn voor uw hond kan het beter zijn om het contact tussen hen te vermijden. Er hoeft dan geen begroetingsgedrag plaats te vinden...

Wat zijn de verwachtingen voor de hond als er bezoek komt?
Sommige bezoekers (familieleden en vrienden) brengen een snoepje mee voor de hond of beginnen onmiddellijk met hem te spelen of gaan een wandeling maken. Het is dan niet verwonderlijk dat de hond opgewonden geraakt als deze mensen op bezoek komen... Maar wat is er daar dan mis mee?

Begrip en acceptatie voor het natuurlijk gedrag van de hond maakt omgaan en samenleven met honden veel aangenamer.

Geert De Bolster


Neem een kijkje op onze website www.mindwise.be misschien is er een cursus of workshop die u kan interesseren.

maandag 17 november 2014

Beloningsgerichte hondentraining zorgt voor frustratie

Van hondentrainer naar hondenliefhebber
Gevolggevend aan de reacties op het bericht van 14/11 over beloning toch nog een kleine aanvulling:
Volgend bericht kan best gelezen en begrepen worden als men bereid is om uit het kader van hondentrainer te stappen.

Natuurlijke omgaan met de hond.
De connectiemethode is geëvolueerd van een beloningsgerichte opvoeding en trainingsmethode naar een natuurlijke en vriendelijke omgangsmethode met de hond.
Zowel honden als mensen hebben het instinct om met anderen samen te leven omdat ze biologisch een arsenaal aan communicatiemiddelen hebben meegekregen.


Wetenschappelijk onderbouw
Sorry voor de wetenschappelijke onderbouw:
De connectiemethode vertrekt vanuit de gedragsbiologie in plaats vanuit het behaviorisme - waar alle opvoedingsmethodes uit het verleden op gebaseerd waren (en zijn).
Communicatie is een natuurlijk proces. Vandaar onze 'natuurlijke aanpak'. Het gevolg van natuurlijke communicatie zal onvermijdelijk bijdragen tot leerprocessen.
Indien men start vanuit het behaviorisme (hondentraining) dient men zich aan wetenschappelijk onderbouwde leerprincipes te houden - zie studie E. Torndike en B.F. Skinner omtrent de operante conditionering. Die leerprincipes zijn in het dagelijkse leven onmogelijk toepasbaar (Het leven is niet voorspelbaar en niet controleerbaar).

Gedragsbiologie
De leerprocessen die plaatsvinden door het toepassen van de connectiemethode zijn het gevolg van een natuurlijk proces. Een natuurlijk proces dat niet onderhevig is aan de wetten van het behaviorisme.

Veel geluk in de relatie!
Onze intentie: Bouwen en onderhouden van harmonieuze relaties tussen mens en hond waarbij het perspectief van alle partijen er mogen en kunnen zijn. Het equivalent van geluk in de relatie.

Geert De Bolster

vrijdag 14 november 2014

Bij het opvoeden van de hond is beloning met snoepjes niet nodig

We merken dat de vraag over wanneer, waarom en hoe belonen, in verhouding tot andere onderwerpen, weinig reacties opleverden op onze Facebookpagina.
We zouden onszelf de vraag kunnen stellen of het geen goede vraag was. Maar dan betekent het dat wij andere antwoorden 'verwachtten' ...

Schitterend!
In de basis zijn we heel blij dat er zich zo weinig mensen aangesproken voelden over de vraag over beloning. We werden bevestigd in onze vermoedens dat de meeste mensen op een normale manier met hun honden samenleven en daarbij extra beloning overbodig vinden.

De geschiedenis van de hondentraining
Er was een tijd dat hondentrainers honden gingen opvoeden door voortdurend gefocust te zijn op gedrag dat ze niet wouden. Men ging de hond straffen...
Er kwam een tijd dat hondentrainers honden gingen opvoeden door voortdurend gefocust te zijn op gewenst gedrag. Men gaat de hond belonen met voeding, spel en andere zogenoemde functionele beloningen.

Affectie t.o.v. het doel
Honden die beloningsgericht worden opgevoed kunnen een gehechtheid aan de soort beloning ontwikkelen. Kijk maar naar honden die constant gefocust zijn op voeding of die permanent met een bal in de muil rondlopen. Wat gebeurt er als we deze honden geen toegang geven tot het doel waaraan ze verknocht zijn?


En wat gebeurt er als de focus van de hond op een ander doel is gericht dan de beloning die de geleider beschikbaar stelt?

Ik laat het antwoord op de twee bovenstaande vragen open. Vul het zelf maar in. Maar ik vermoed dat het woord FRUSTRATIE in ieder antwoord wel een plaats zal krijgen. En frustratie, niet alleen bij de hond maar ook bij de geleider...


De Connectiemethode
De tijd is aangebroken dat we als hondentrainer gaan kijken hoe echte hondenliefhebbers met hun honden omgaan. Niet straf, niet beloning maar duidelijke communicatie leidt hen naar succes. Hondentrainers worden nu hondenliefhebbers...

Meer info: neem een kijkje op onze website www.mindwise.be.
Hartelijke groet,
Geert

vrijdag 7 november 2014

De gedragseigenschappen van uw hond

Gedragseigenschappen binnen bepaalde rassen
We kunnen het niet tegenspreken. Sommige gedragseigenschappen komen bij bepaalde rassen meer voor dan bij anderen.
De Duitse dog gaat graag met zijn achterwerk in de zetel zitten.
De labrador denkt blijkbaar alleen maar aan eten.
De Duitse herder blaft graag.
Enz.

En dan toch weer niet
Maar ik ben zeker dat sommige onder de lezers zullen denken: “flauwe kul, het gedrag van mijn Duitse dog, labrador of Duitse herder beantwoordt niet aan deze beschrijving”.
Heel juist!

Factoren die gedrag beïnvloeden
Gedrag wordt genetisch bepaald, is erfelijk en vindt plaats onder invloed van motivatie, de omstandigheden waar de hond zich in bevindt en leerprocessen.
Genetisch: Wat in de hond zit kan eruit komen.
Erfelijkheid: fokbeleid onder invloed van mensen.
Motivatie: overleven en voortplanting.
Omstandigheden: de omgevingsfactoren die de hersenen van de hond en het lichaam laten reageren.
Leren: honden leren door ervaring hoe ze met de omstandigheden dienen om te gaan om te kunnen overleven en zich voort te planten.
Voeding:Er zijn heel wat meningen over de voeding die een hond zou nodig hebben.
Gezondheid:zowel fysieke - als geestelijke gezondheid is belangrijk.


De hond als maakbaar wezen?
Het is een illusie te geloven dat men een hond kan laten zijn zoals we willen. Nochtans proberen velen onder ons dat te doen.
Fokkers gaan specifieke eigenschappen versterken of afzwakken met hun fokbeleid.
We denken dat we door de hond te trainen zijn gedrag onder controle zullen hebben.
We proberen de omstandigheden zodanig aan te passen zodat we voorspelbaarheid en controleerbaarheid verwerven over zijn gedrag.
We kopen de duurste voeding voor onze hond of we maken het eten zelf klaar,enz.
De gezondheidszorg voor de hond wordt zowaar vergelijkbaar met deze van de mens.
Alles lijkt zowel in positieve - als in negatieve zin te werken…

Mag een hond een hond zijn?
Wat we vergeten is dat honden sociale dieren zijn die net als wij noden hebben en die noden proberen in te vullen.
We mogen dus zeker zeggen dat een hond een hond is.


Hartelijke groet,
Geert


Volg onze cursus voor hondenliefhebbers: ‘kennis over honden

vrijdag 31 oktober 2014

Honden worden veel te vaak overprikkeld.

Willen we de hond maken zoals wij hem willen?

Bij het observeren van zwerfhonden valt me twee zaken op:
1. De honden liggen bijna altijd.
2. Ik zie ze nooit rennen.

Zwerfhonden stralen een soort rust en stilte uit...

Bij het observeren van huishonden valt me twee zaken op:
1. Of huishonden gedragen zich als de zwerfhonden. Ze genieten van de rust en de stilte en als ze actief zijn lopen ze achter hun neus aan. Ze zijn op zoeken naar interessante belevenissen of eten.
2. Of Ik zie heel actieve honden die constant in de weer zijn. Ze zijn alert op dingen die rondom hen gebeuren of ze proberen de ganse dag mensen uit de dagen om met een bal te spelen of ze zijn verslaafd aan eten.

Vele huishonden stralen een soort onrust uit...

Projectie?
Mensen zijn de ganse dag actief. Men heeft het moeilijk met 'niets' doen. Men heeft snel het gevoel lui te zijn en schiet dus maar weer in actie.
En omdat wij actief zijn dienen de honden dat dus ook te zijn...
Men gaat twee of drie keer per dag wandelen, gaat naar de hondentraining, doet aan hondensport en gooit de ganse dag balletjes.

Door te veel activiteit en door overprikkeling gaan de honden chronische stress ontwikkelen en kunnen het moeilijk hebben met het vinden van rust...

Hartelijke groet,
Geert

vrijdag 17 oktober 2014

Waarom honden uitvallen naar andere honden.

Het natuurlijk gedrag van de hond
Honden zijn sociale dieren die in harmonie en in 'groepsverband' willen samenleven. Vanuit hun perspectief hebben ze geen behoefte aan intieme communicatie met individuen die niet tot hun groep behoren. Interactie tussen niet groepsverwante individuen bestaat hoofdzakelijk uit conflictvermijdend gedrag. Dit wil zeggen dat honden intieme communicatie = aanraking zullen vermijden door afstand te houden, weg te kijken, zijwaarts te staan, aan de grond te snuffelen, enz.

Waarom hebben zo veel honden het moeilijk met vreemde honden?

Honden worden geforceerd tot interactie met andere honden.
Honden worden vaak geforceerd tot intieme interactie met een andere hond. Ze hangen aan de leiband en de geleider beslist dat hij contact dient te maken. Ook zijn er nog heel veel onveilige puppyklassen waar de pups zo maar op een hoop worden gegooid omdat ze dan sociaal zouden worden... het omgekeerde is waar. Zoals gezegd hebben honden geen behoefte aan contact met vreemde individuen.

Mensen hebben geen connectie met hun hond
Mensen zijn het verleerd om op een natuurlijke manier met hun honden om te gaan. Men denkt dat het trainen van een hond op een hondenschool gelijk staat met natuurlijke communicatie.
Verder zien we ook mensen wandelen met aan de ene hand de leiband van de hond en in de andere hand de smartphone. Men staat niet meer in verbinding met de hond. Men biedt geen steun meer. Dus de hond dient voor zichzelf op te komen en wordt emotioneel naar andere honden toe.

De verantwoordelijkheid van geleiders
Men laat honden die niet in connectie zijn vrij los lopen. Meestal werden ze slachtoffer van andere onverantwoorde geleiders en werden ze bedreigd of gebeten door een loslopende hond. Ze nemen dus zelf geen risico meer en gaan tegen andere honden tekeer.
Het emotioneel gedrag is bedoeld om andere honden op afstand te houden
Honden worden emotioneel en gaan uitvallen omdat ze daardoor de meeste kans hebben dat de andere op afstand blijft.
Loslopende honden lopen naar andere toe om te voorkomen dat ze zelf door die hond worden benaderd.

Honden zijn geen kinderen.
Kinderen moeten naar school.
Kinderen dienen te spelen.

Honden willen spelen met andere honden die ze eerst hebben leren vertrouwen.
Een vertrouwensband is iets wat geleidelijk groeit.
Honden willen spelen met leden van hetzelfde gezin en regelmatige bezoekers.

Het is eerder uitzonderlijk dat honden begroeting en spel met niet groepsverwante individuen leuk vinden.
Onze vraag op Facebook "Hoe reageert uw hond als hij tijdens het uitlaten, aan de leiband en/of vrij, een andere hond ziet of wordt benaderd? Hoe ziet u dat uw hond het leuk vindt om vreemde honden te ontmoeten?" werd schokkend geantwoord. Liefst 95% van de honden vinden het niet leuk om benaderd te worden door een vreemde hond.

vrijdag 10 oktober 2014

Aandacht vragend gedrag van de hond

Vraagt uw hond aandacht?


Hoe vraagt de hond aandacht?
Opspringen, geluidjes maken, blaffen, ons lichaam aanraken met de neus, hoofd onder de arm duwen, op schoot kruipen,
een speeltje aanbieden,
Likjes geven, pootje geven,
Aanstaren,
Achter de eigen staart aanjagen,
Voorwerpen stelen, enz.

Waarom?
Hij wil zijn behoeften doen.
Vragen om eten.
Hij vindt het leuk om aangeraakt te worden.
De hond vindt het leuk om te spelen en biedt een speeltje aan.
Hij heeft controle over wat u gaat doen - blijft u of gaat u weg?

Aandacht vragen is natuurlijk gedrag waar niets mis mee is...
Honden zijn meer dan 14000 jaar geleden bij mensen komen samenleven om samen te werken zodat kleine en grote problemen konden worden opgelost.
Aandacht vragen is dus steun vragen. Die steun dient hij te krijgen.

Er is een verschil tussen geven wat de hond wil en geven wat hij nodig heeft.
Er is niets mis met te reageren op de vraag van uw hond om te spelen, hem buiten te laten, als hij een aai wil. Maar het is belangrijk om voorspelbaarheid te creëren.
Als u op zijn vraag wil ingaan is er gen probleem. Maar soms heeft u geen tijd of zin om te spelen. U kunt dit aangeven aan de hond door vriendelijk 'nu niet' te zeggen en verder te doen met uw bezigheden.

Bij sommige honden heb ik het gevoel dat aandacht vragen een gedragspatroon is geworden dat ze heel veel vertonen. Ze doen bijna niets anders meer.
Ze willen aandacht die ze niet nodig hebben...
Meestal heeft dergelijk gedrag te maken met stress. Het is onduidelijk wanneer wel en geen aandacht zal komen. Honden gaan dan van het ene aandacht vragend gedrag naar het andere. Het resultaat is chronische stress en veel frustratie. Het frustratiegedrag is zichtbaar door het 'eisende' dat we waarnemen in het gedrag de hond.

Negeren draagt bij tot meer aandacht vragend gedrag
Als men niet duidelijk is zal de frustratie bij de hond toenemen.
Wij adviseren om altijd kwalitatieve aandacht te geven als de hond erom vraagt.
Kwalitatieve aandacht omvat duidelijkheid bieden. Aangeven of u wel of geen tijd heeft voor hem en daar heel consequent in te zijn.

Veel succes!
Geert

Wilt u meer info, wenst u een cursus te volgen, of denkt u gebaat te zijn met een gedragsconsult? Neem contact via geert.debolster@skynet.be

vrijdag 3 oktober 2014

Begroetingsgedrag van de hond

Een natuurlijk ritueel
Begroetingsgedrag gebeurt, afhankelijk van de context, steeds op dezelfde manier. Dit is zo bij mensen en bij honden.
Het is een geritualiseerd gebeuren.
Rituelen brengen zekerheid en zijn groepsversterkend.
Telkens we onze hond begroeten wordt onze band dus versterkt.

Negeren leidt tot frustratie en probleemgedrag
Soms wordt het advies gegeven om de hond te negeren en eerst iets anders te doen. Dit zou bedoeld zijn om het opgewonden gedrag en het opspringen te verminderen.
Dat is weer zoiets des mensen. We begrijpen vaak niet wat onze hond ons wil vertellen.

Het opspringen bijvoorbeeld:
Honden springen tegen ons op om ons te begroeten. Ze willen onze mondhoeken likken.
Dit is genetisch en aangeboren gedrag dat als pup werd versterkt door de moeder. Als de moeder weer in het nest komt likken de pups haar mondhoeken om haar te stimuleren om voorverteerde voeding te braken.
Onze honden doen dit niet om die reden bij ons. Door onze mondhoeken te likken geven ze aan dat ze geen agressie willen en stimuleren ze bij iedere begroeting een agressieloze communicatie. We zien dit ook tussen volwassen honden gebeuren.
Soms wordt dergelijk gedrag bestraft. Dit leidt tot frustratie bij de hond. In plaats dat de hond dan zacht tegen zijn geleider gaat opspringen gaat hij uit frustratie harder opspringen. Dat gedrag wordt verkeerdelijk aanzien als dominant gedrag en wordt dan andermaal bestraft.
Andere bronnen gaan dan adviseren om het opspringgedrag te negeren... Maar resultaat? Integendeel: De hond gaat nog harder springen en begint erbij te janken, te blaffen, te happen, enz.

Advies voor hondenliefhebbers
Wij adviseren hondenliefhebbers om hun hond sowieso te begroeten. Het hard opspringen te voorkomen door zelf laag bij de hond te gaan. Op die manier neemt men de frustratie weg.
Na de begroeting gaan we over tot een ander ritueel. We zeggen 'gedaan' en doen ons ding. De volgende interactie met de hond gebeurt dan pas als hij rustig is.

Hartelijke groet,
Geert

Voor info, een afspraak voor een gedragsconsult of het volgen van een cursus kunt u contact met ons opnemen via geert.debolster@skynet.be

vrijdag 26 september 2014

Waarom trekken honden aan de leiband?

Hoe bizar. Dikwijls vertellen mensen me dat hun hond graag gaat wandelen. Heel vaak is dat ook zo. Maar dikwijls zien we signalen die erop wijzen dat de hond het niet leuk vindt, signalen die door de geleider als enthousiasme geïnterpreteerd worden.

Positieve signalen:
De hond loopt opgewekt richting de deur en wacht al dan niet wat opgewonden om zijn leiband te laten vastklikken. Hij kan daarbij opspringen, piepen of/en een aantal keer blaffen.
De opwinding is positief als men als geleider in staat is om met de hond te communiceren, eventueel de hond makkelijk te laten zitten.
Bij het verlaten van het territorium kan de hond even wat trekken aan de leiband maar al snel daalt de opwinding en verloopt de wandeling normaal.
Eventueel trekken aan de leiband is niet te hard. U merkt dat de hond nog rekenschap met u houdt. Het trekken vermindert naar gelang de duur van de wandeling.
Na de wandeling komt de hond snel tot rust. Hij is voldaan en gaat rusten.

Negatieve signalen:
Van zodra de hond signalen opmerkt dat er zal gewandeld worden geraakt hij heel opgewonden. Het is net alsof de hond buiten zichzelf gaat. Communicatie is zeer moeilijk tot onmogelijk. De hond hijgt, blaft, pupillen zijn groot. Het is moeilijk om de leiband vast te klikken.
Er is weinig of geen controle bij het verlaten van het territorium. De hond begint onmiddellijk hard aan de leiband te trekken. Communicatie is ook nu onmogelijk. De hond beseft blijkbaar niet dat er nog iemand aan de andere kant van de leiband hangt.
Tijdens de wandeling wordt er gepiept, geblaft en doet de hond veel plasjes. Door te markeren probeert de hond zichzelf te kalmeren maar het lukt niet...
De hond lijkt niet naar zichzelf te luisteren. Hij sleurt en houdt maar niet op met trekken - ook als hij moe wordt blijft hij opgewonden.
Meestal zullen honden die niet graag gaan wandelen probleemgevend gedrag vertonen zoals uitvallen naar andere honden, auto's en fietsen najagen of naar mensen proberen toe te trekken. Ook bijten ze vaak in hun leiband.
Dikwijls blijven deze honden na de wandeling nog een hele tijd opgewonden en hebben het moeilijk om tot rust te komen.

vrijdag 19 september 2014

Waarom blaffen honden?

Blaffen hoort bij de akoestische communicatie
Als men het over de taal van de hond heeft spreken we vooral over de lichaamstaal. Eigenlijk hebben honden geen (gesproken) taal. Honden hebben verschillende kanalen die ze gebruiken om te communiceren. De akoestische communicatie waaronder het blaffen valt is er een van. Daarnaast beschikken ze ook nog over de olfactorische (geur) en tactiele (aanraking) communicatiemiddelen.
De akoestische communicatie is heel belangrijk want deze kan moeilijk worden tegengehouden door hindernissen (wat bij de visuele communicatie wel het geval is).

Alarm slaan!
De basisboodschap van het blaffen is alarm slaan. De anderen waarschuwen dat er iets aan de hand is en/of om hulp vragen. Vandaar dat sommige honden niet blaffen als ze alleen thuis zijn. Wie zouden ze moeten waarschuwen. Men ziet soms dat kinderen vallen en zich pijn doen en pas beginnen huilen als ze iemand zien die hen kan helpen. Dergelijk gedrag wordt vaak geïnterpreteerd als bedrog. Maar niets is minder waar. Het is natuurlijk gedrag om eerst te kijken of er hulp is en dan pas te huilen.

Uit frustratie.
Honden blaffen ook uit frustratie. Omdat ze iets willen. Door leerprocessen kunnen honden heel veel gaan blaffen. Het werkt, dus waarom niet? En het werkt niet alleen rechtstreeks doordat er dan iemand komt helpen. Maar ook onrechtstreeks kan blaffen een voordeel bieden. In zijn eentje blaffen kan een ontspannende functie hebben. Dit is een beetje te vergelijken met mensen die huilen terwijl ze alleen zijn. Huilen heeft dezelfde functie als het blafgedrag bij de hond - namelijk om hulp (troost) vragen.

zondag 1 juni 2014

Integratie van de adoptiehond in het gezin



Veel adoptiehonden worden binnen de week terug naar het asiel gebracht.
Hoe komt dat? Honden worden toch geadopteerd door mensen die honden op een bijzondere manier liefhebben? Wil men een verstotene een gouden mandje geven? Wellicht is het antwoord op deze vragen "ja". Maar waarom belanden dan zo veel honden andermaal in het asiel?

Ik denk dat we eens moeten nagaan wat 'liefhebben' echt betekent.
Liefde is het uiten van genegenheid ten dienste van de ander zonder er iets voor terug te willen...
Liefde is een behoefte van de andere invullen, zoeken naar het beste voor de andere...
Liefde is onvoorwaardelijk..., het is ruimte en veiligheid schenken zodat de andere zichzelf kan zijn...
Liefde kan gericht zijn op het stellen van een goede daad... iemand helpen waarmee men zich emotioneel betrokken voelt...
Maar start men vaak niet vanuit het eigen perspectief? Start men niet vanuit de eigen verwachtingen? En wat heeft dat dan nog met liefde te maken?

Om een hond lief te kunnen hebben, dient men zich open te stellen voor zijn perspectief.
Hoe is het voor een hond om in een nieuwe omgeving terecht te komen?
Hoe is het voor een hond om door vreemde mensen binnen zijn persoonlijke ruimte benaderd en aangeraakt te worden?
Heeft een hond die maanden in een asiel verbleef nog perceptie van een comfortzone, van de zone waar hij wel en niet zijn behoeften kan en mag doen?
Zijn we bereid vanuit zijn perspectief te vertrekken?
Als het antwoord 'ja' is dan ben ik zeker dat er nog heel weinig honden (terug) naar het asiel zullen worden gebracht.

Mijn definitie:
Hondenliefde is begrip tonen voor het natuurlijk gedrag van de hond en de omstandigheden creëren die nodig zijn om een hond 'hond ' te laten zijn.



Niet kunnen alleen zijn
Een van de meest voorkomende redenen dat honden (terug) naar het asiel worden gebracht is het niet kunnen alleen blijven. Een hond die stress heeft tijdens het alleen zijn zal blaffen, vernielen, onzindelijk zijn en constant in de nabijheid van de mensen willen zijn. Niet om ze te domineren maar om controle te hebben over de intenties van de persoon - blijft hij/zij bij me of zal hij/zij weggaan?
Waarom heeft de hond de behoefte om de gezinsleden te controleren op hun blijven of weggaan?
Honden hebben tijd nodig om een nieuwe ruimte, hun nieuwe thuis als een comfortzone te leren beschouwen. Ik denk dat we dat allemaal begrijpen. Maar het feit is dat we de hond de kans niet geven om zijn nieuw huis als een comfortzone te 'leren' beschouwen. Mensen sluiten de honden in hun armen, geven de hond constant aandacht en laten hem de ganse dag achter zich aanlopen. De gezinsleden worden heel snel (reeds na enkele uren) de veiligheidsankers van de hond. De hond heeft deze ankers nodig om zich comfortabel en veilig te kunnen voelen. Zodra de gezinsleden weggaan, gaat de hond in paniek en dit met alle gevolgen van dien... hij wordt terug naar het asiel gebracht.

Hoe zou men het beter kunnen aanpakken?
Nog voor u de hond in het asiel gaat ophalen kunt u voor hem een veilige ruimte voorzien. Dit kunt u doen door een bepaalde zone in huis af te scheiden van de rest van de woning. Plaats daar een mand, een kauwspeeltje en zijn drink en eetbak.
Als u met de hond thuiskomt, zorgt u ervoor dat u hem eerst goed uitlaat en brengt u hem vervolgens naar de veilige ruimte. Verder dient u er gewoon voor hem te 'zijn'. Dit betekent dat men de hond met rust laat. Hij heeft nu nog geen 'liefde' nodig. Hij heeft nood aan ruimte, rust en veiligheid. Onmiddellijk verlaat u af en toe de ruimte en laat u de hond even alleen - zichzelf zijn. De hond kan u zien maar kan niet altijd overal met u meelopen. U kunt de keuken met de woonkamer afscheiden door middel van een kinderhekje.
Het doel is dat de hond de ruimte als zijn veilige ruimte gaat beschouwen en tot rust komt.
Eerste missie geslaagd! De hond kan alleen blijven.

Agressie
Een andere heel veel voorkomende reden waarom een hond (weer) naar het asiel wordt gebracht is omdat hij agressief zou zijn.
Het is nochtans overduidelijk dat honden er alles aan doen om conflicten te vermijden. Maar willen mensen dat ook?
De drie meest voorkomende contexten waarin een hond bijt zijn wanneer hij ongewenst wordt aangeraakt, als hij fysiek wordt gestraft en omdat men iets van hem wegneemt dat hij eerst verworven had.
Het gaat hem dus duidelijk over het niet respecteren van de persoonlijke ruimte van de hond. Sommigen zullen nu roepen dat een hond 'moet' tolereren dat hij door zijn 'baas' wordt aangeraakt, dat een hond moet gestraft worden als hij iets doet wat niet mag en dat men als baas de persoonlijke zones van de hond en dus ook zijn eten moet claimen. Ik kan hier maar een ding op zeggen: dergelijk gedrag zie ik vooral bij op zichzelf gerichte mensen maar niet bij honden.
Hoe voorkomt men agressief gedrag bij de geadopteerde hond?

Tijdens het aanraken
Let op de lichaamssignalen van de hond die aantonen dat hij spanning ervaart als hij wordt benaderd. Spanningssignalen zijn een reactie van het lichaam om met stress om te kunnen gaan. Door het vertonen van spanningssignalen kan de hond zichzelf en de ander ontspannen.
De belangrijkste spanningssignalen zijn: neuslik, muillik, de voorpoot heffen, geeuwen en wegkijken.
Er is niets mis met spanningssignalen! Herken ze. Het is belangrijk dat de spanning weggaat. U hoeft dan niets te doen. Indien de hond, wanneer u hem aanraakt, spanningssignalen blijft vertonen, kunt u beter afstand nemen. De hond zal ontspannen, vertrouwen opbouwen en in de toekomst zal zijn persoonlijke ruimte kleiner worden en zult u hem meer en intenser kunnen aanraken.

Gebruik uw verstand in plaats van uw kracht
- Voorkom dat honden fouten maken dan hoeft u hem niets af te leren.
- Leg de bal in uw kamp. Neem zelf de verantwoordelijkheid voor ongewenst gedrag van de hond.
- Creëer omstandigheden waarin uw hond maximaal mogelijkheden heeft om juist gedrag te vertonen.
- Gedraag u zoals u wilt dat uw hond zich gedraagt - vermijd conflicten, blijf kalm en evenwichtig.
Fysieke straf is gevaarlijk en kan het leven van de hond in gevaar brengen...

Gekregen is gekregen
Nog nooit heb ik kunnen waarnemen dat een van mijn hond iets van een andere hond probeerde weg te nemen. Bij honden bestaat de ethische code: "gekregen is gekregen".
Waarom willen mensen altijd dat eten, het kauwbot en het speeltje van de hond wegnemen? Juist, specialisten hebben gezegd dat dit moet kunnen... anders is de hond de baas en niet u...
Honden zijn bij mensen komen samenleven om samen te werken en niet om conflicten aan te gaan. Baas zijn of niet is daarbij van geen enkel belang.
U kunt voorkomen dat uw hond (terug) naar het asiel moet door wat hij verworven heeft te respecteren.
Geef hem eten in zijn veilige ruimte en houd afstand. Indien de hond een kauwbot heeft laat hem dan met rust.
Simpel, niet?

Tot slot
Men kan honden geen verantwoordelijkheid geven. De bal ligt in het kamp van de mens, in het kamp van de hondenliefhebber.
Waarom zouden impulsaankopen van honden moeten ontraden worden en de impulsadoptie niet? Zouden de echte hondenliefhebbers, de asielverantwoordelijken hier geen voorbeeld kunnen stellen? Zouden we kandidaten enkele dagen bedenktijd kunnen opleggen? Zouden we mensen kunnen informeren wat het inhoudt om een hond te adopteren?
In ieder geval, indien u overweegt een hond te adopteren doe dit dan vanuit het perspectief van de hond en laat uw perspectief dat van hondenliefde zijn.
Toon respect voor man's best friend!

dinsdag 13 mei 2014

Sociaal gedrag van de hond

Lezing van 13/05/2014

‘Sociaal zijn’ door de jaren heen

Toen ik meer dan 30 jaar geleden mijn eerste hond kreeg, bestonden er geen puppyklassen. Ik ging met mijn Duitse herder Tosca naar een hondenclub. In de kantine lieten we pups, jonger dan 6 maand, een aantal keer vrij lopen tussen de mensen en eventueel andere aanwezige pups. Ik herinner me dat we dan met z'n allen op een stoel zaten te kijken naar 2 à 3 pups die aan het ravotten waren. Er werd nooit ingegrepen. De opleiding van Tosca was gericht op het waak- en verdedigingsprogramma maar hij diende wel sociaal te zijn. 'Sociaal' zijn betekende: niet bijten zonder commando.

In België zijn de puppyklassen pas begin 1990 ontstaan. Pups waren sowieso ouder dan 3 maand. Een aantal jaar later (1995 - 1996) schoten de puppyklassen, onder invloed van Engeland en de Verenigde staten, als paddenstoelen uit de grond. De beloningsgerichte training werd geïntroduceerd op basis van de ideeën van John Fisher. Het doel van de puppyklassen was om beter sociaal gedrag aan te leren door vroege socialisatie en beloningsgerichte training. Men kon naar de puppyklas als de pup 8 weken oud was. Sociaal gedrag had een andere definitie gekregen. Een hond was sociaal als hij op een 'vriendelijke' manier met mensen en honden kon omgaan.

Door omstandigheden nam de vraag naar een hond toe. Honden kregen een andere functie - het werden leden van een gezin . Door enkele ernstige ongevallen ontstond er zelfs een sensibilisering rond socialisatie van de hond. Iedereen werd aangemoedigd om met de hond naar de hondenschool te gaan.

Ondanks het grote aanbod aan puppyklassen nam ook de vraag naar gedragstherapie toe. Het organiseren van puppyklassen kon blijkbaar niet voorkomen dat er meer gedragsproblemen ontstonden zoals:
1. Meer angst
2. Meer frustratiegedrag met agressie naar andere honden tot gevolg
3. Meer agressie naar mensen

Puppyklassen zijn niet de oorzaak van probleemgedrag maar beter sociaal gedrag bij de hond werd evenmin bereikt. Australisch onderzoek toonde aan dat puppyklassen niet bijdragen tot beter sociaal gedrag bij de hond - Kersti Seksel - School of BehaÍioural Sciences, Macquarie UniÍersity, Sydney, NSW, 2109, Australia - Accepted 16 October 1998.

Veel jonge honden overlijden omdat ze worden euthanaseerd ten gevolge van gedragsproblemen. Enkele oorzaken van probleemgedrag bij de hond:
- Fokbeleid: zowel hobbyfokkers (lijnteelt) als broodfok (vroege traumatische ervaringen bij zowel ouderdieren als pups).
- Pré-opvoeding: periode vanaf de geboorte tot verlaten van het nest op 8 weken (basisnoden en stimulering).
- Antropomorfisme: Mensen kijken naar honden alsof het kinderen (mensen) zijn, verwachtingspatroon door menselijke projectie, eigenschappen aan een hond toedelen die hij niet heeft (mijn hond denkt dat..., mijn hond weet dat...), enz.
- Interpretatie en (aangeleerd) inzicht over sociaal gedrag van de hond.


Persoonlijke ruimte van de hond… en daarbuiten

Klopt onze interpretatie en ons inzicht over het sociaal gedrag van de hond? Wat volgt, is voor mijn eigen rekening. Het is geen theorie die ik anderen wil opdringen. Maar ik nodig u uit om even, als was het maar heel even, een open geest te hebben. Indien het niets voor u is, geen probleem.

Honden zijn territoriale dieren en ze zijn zich bewust van hun persoonlijke ruimte. De persoonlijke ruimte is de zone rond de rust en slaapplaats en rond het eigen lichaam (het lichaam als territorium).
Indien men de grens van de persoonlijke ruimte overschrijdt, treedt er spanning op. Hoe meer vertrouwen de hond in een individu heeft, hoe kleiner zijn persoonlijke ruimte zal zijn. Ten opzichte van vreemde individuen zal de persoonlijke ruimte groter zijn dan ten opzichte van vertrouwde individuen.

De grootte van de persoonlijke ruimte van een hond is individueel afhankelijk. Het is het resultaat van het aangeboren temperament en kan door leerprocessen positief en negatief beïnvloed worden - tijdens socialisatieperiode en ook nadien.

Waar ik er vroeger, onder invloed van de literatuur, van uitging dat de socialisatie moest gebeuren tussen 3 en 12 weken en dat er nadien niets meer kon worden ingehaald ben ik nu door ervaring overtuigd dat een hond, als hij door het gezin wordt begrepen, steeds sociale vaardigheden kan bijleren.

Honden zijn zich bewust van de grenzen van de niet-persoonlijke ruimte - het huis, de tuin, de auto. Maar wat als die grenzen niet duidelijk zijn? Hoe gaan ze daarmee om? Volgens mij heeft een hond geen bewustheid van het verlaten van een territorium. Iedere plaats waar hij is, ervaart hij als zijn territorium. Honden zullen hun grenzen van de niet-persoonlijke ruimte aangeven want binnen die grenzen zou er voorspelbaarheid en controleerbaarheid moeten zijn = veiligheid.

Voorspelbaarheid: welke signalen (visueel, de bel, andere geluiden) geven aan dat een individu het territorium zal betreden? Is het individu een gezinslid, vertrouweling of onbekend.
Controleerbaarheid: Welk gedrag heeft de hond geleerd om met bezoekers om te kunnen gaan? Blaffen als afstandvergrotend signaal. Begroetingsgedrag met iemand waarmee de hond vertrouwd is, ander gedrag, gedrag t.o.v. een vreemde bezoeker.

Wat betekent het voor een hond om zich te begeven in een territorium waar de grenzen onduidelijk zijn?
Voorspelbaarheid: Andere mensen en honden (andere dieren) zijn aanwezig in of betreden het territorium. Er zijn visuele -, auditieve - en geursignalen.
Controleerbaarheid: De hond heeft nooit de controle over de niet-persoonlijke ruimte. Dergelijke moeilijkheid kan spanning veroorzaken bij de hond. Honden hebben de aangeboren aanleg om zich aan alle situaties makkelijk te kunnen aanpassen. Toch zijn er veel honden die heel zenuwachtig en angstig zijn als ze zich in een omgeving bevinden waarvan de grenzen niet duidelijk zijn (op straat, het park, enz).

De meeste honden hebben zich door gewenning aan deze situatie aangepast en gedragen zich kalm en evenwichtig. Voor andere honden kan het feit dat ze geen controle hebben over deze situatie lastig zijn. Soms ervaren honden zoveel stress en frustratie dat ze emotioneel gedrag gaan vertonen. Veel honden die het te moeilijk hebben in de oncontroleerbare niet-persoonlijke ruimte zullen onder invloed van leerprocessen aangeleerd emotioneel gedrag ontwikkelen waarbij ze anticiperen op het opmerken van signalen die geassocieerd zijn met de aanwezigheid van andere mensen en honden.
- trekken aan de leiband
- vluchten in de jachtdrift
- afval eten
- blaffen tijdens het wandelen.
- heel veel markeergedrag vertonen *
*Honden die veel markeren begrenzen de niet persoonlijke ruimte. Als men dit als geleider begrijpt is er geen probleem. Indien men denkt dat de hond daardoor dominant is – “u bent de dominant... dus de hond dient gecorrigeerd te worden”... - dan hebben hond en geleider een probleem.

Het grote probleem is dat het de goedmenende geleiders zijn die het probleem van de hond voortdurend versterken. Men brengt de hond steeds in te moeilijke situaties en reageert voortdurend op het (ongewenst) gedrag . Vergeet niet: "Reactie op gedrag maakt gedrag sterker".
- de hond willen trainen in een voor hem te moeilijke situatie.
- terwijl de hond emotioneel is, zijn gedrag proberen afleiden met snoepjes of een speeltje.
- corrigeren van frustratiegedrag.
- commando's geven terwijl de hond het te moeilijk heeft.
- de hond proberen geruststellen.
Dit zijn allemaal reacties die bijdragen tot meer stress, meer frustratie en meer emotioneel gedrag.

Nog moeilijker is het om voorspelbaarheid en controleerbaarheid over de persoonlijke ruimte te bereiken. Als honden niet aan de leiband zijn, valt dit allemaal wel nog mee maar voor de aangelijnde hond is het enorm lastig. Het is de norm dat men iedere hond moet kunnen aanraken. Als de hond het niet aangenaam vindt en agressief gedrag vertoont, krijgt hij het etiket 'agressief' opgeplakt.
Omdat ook mensen hun lichaam als onderdeel van het persoonlijk territorium beschouwen, kunnen we hier de vergelijking maken. Wij kunnen ervan uitgaan dat we niet zomaar door iedereen betast zullen worden. Wat dat betreft hebben mensen als het goed gaat honderd procent controle over de situatie. Maar bij honden ligt dat anders. Iedereen voelt zich hondenliefhebber en wil dat aan de hond laten weten door hem aan te raken. Door zijn persoonlijke ruimte niet te respecteren. Van hondenliefde is volgens mij hier geen sprake.

Ook nu speelt het temperament van de hond en zijn ervaringen een rol bij de manier waarop hij zal omgaan met het feit dat hij te pas en te onpas kan worden benaderd en aangeraakt. De meeste honden vinden dit onder invloed van gewenning oké. Controle kan bereikt worden door conflictvermijdend gedrag te vertonen. Een hond kan ook geleerd hebben dat agressief gedrag vertonen een mogelijkheid is om de persoonlijke ruimte te controleren.

Ik herinner me een hond die het absoluut niet aankon dat hij door een vreemde persoon werd aangeraakt. Zijn gezin deed er alles aan om te voorkomen dat er iemand zomaar zijn persoonlijke ruimte zou betreden. Maar waarvoor gevreesd werd, gebeurde. In een situatie waarvan het gezin dacht dat hun hond veilig was, werd hij toch langs achter benaderd en aangeraakt. De hond beet de man hard in de hand. De man was een aantal weken werkonbekwaam. U kunt wellicht raden wat er met de hond gebeurde?

Wat betekent het voor een hond om aangelijnd te zijn?
Doordat de hond aan de leiband is, heeft hij geen controle over zijn persoonlijke ruimte. De controle gebeurt door de geleider. Indien de geleider rekening houdt met het feit dat de aangelijnde hond minder controle heeft over zijn persoonlijke ruimte is er niets mis met aangelijnd wandelen. Maar als men als geleider ervan uitgaat dat de hond 'de baas' gewoon moet volgen en geen rekenschap houdt met de onmogelijkheid dat de hond zijn persoonlijke ruimte onvoldoende kan controleren dan bestaat de kans dat de hond stress heeft en zijn frustratiegedrag zal uiten door middel van agressief uitvalgedrag.
Er wordt dan wel geroepen dat de hond dominant is en dat hij zich sterker voelt omdat zijn 'baas' erbij is... allemaal heel interessant maar ik bekijk het anders. De hond heeft geen mogelijkheid om de afstand tussen hem en de ander te controleren. Hij voelt zich bedreigd maar de geleider merkt dit niet op. De hond kan dan niet anders dan voor zichzelf opkomen met het gekende gedrag. Uiteraard is men teleurgesteld over het gedrag van de hond, niet? U klopt aan bij een gedragstherapeut want de hond dient het uitvalgedrag af te leren...

Hoe komt het dat honden andere vreemde mensen en honden zomaar binnen hun persoonlijke ruimte benaderen?
Onlangs had ik het genoegen om Maple te leren kennen. Maple is een uit Thailand geadopteerde hond, afkomstig van zwerfhonden. We liepen toevallig een man met een aangelijnde hond tegemoet. Toen de honden ongeveer 8 à 10 meter van elkaar verwijderd waren, liep Maple de aangelijnde hond tegemoet. Op een afstand van 3 meter remde ze af en ging heel langzaam naar de hond toe. Op een afstand van ongeveer anderhalve meter viel de aangelijnde hond naar haar uit. Maple draaide onmiddellijk zijwaarts en wachtte af. Vervolgens nam ze afstand van de hond en ging gewoon verder. Ze respecteerde de persoonlijke ruimte van de aangelijnde hond. Beide honden vertoonden normaal gedrag. Helaas wordt het gedag van beide honden door de publieke opinie als storend ervaren. Ook nu werd de aangelijnde hond door zijn geleider gecorrigeerd, terwijl ik er de geleider van Maple wees op het sociaal gedrag van haar hond. Het probleem is niet dat de andere hond naar Maple uitviel maar dat hij door zijn geleider gecorrigeerd werd.

We zien ook andere gebeurtenissen:
Soms rennen loslopende honden van op grote afstand recht op een andere hond af om ze onmiddellijk heel dicht en binnen hun persoonlijke ruimte te benaderen. Dergelijk gedrag wordt meestal als een ernstige bedreiging ervaren. De naderende hond is opgewonden waardoor zijn remmingmechanismen mogelijks zijn uitgeschakeld. Indien de andere hond dan emotioneel reageert, bestaat de kans dat er agressie ontstaat.

Honden leren door omstandigheden* dat ze controle kunnen nemen over hun eigen persoonlijke ruimte door de afstand tussen hen en een ander individu zo snel mogelijk klein te maken. Op die manier wordt er vermeden dat ze zelf worden benaderd. Mensen zeggen: "Mijn hond vindt andere honden en mensen leuk want hij loopt zelf naar ze toe". Dat gegeven klopt op voorwaarde dat de remmingmechanismen blijven werken. Zo niet, dan is er iets anders aan de hand.

*Omstandigheden waardoor de hond leert om zelf naar een ander individu toe te lopen om controle te nemen over de situatie - persoonlijke ruimte:
- Het zijn de mensen die willen dat hun honden met andere vreemde honden kunnen spelen. Dit zou mogelijks een gevolg van antropomorfisme kunnen zijn. We vinden het leuk als kinderen spelen... Honden spelen enkel als ze elkaar vertrouwen. We brengen onze honden naar de hondenschool, het park, de hondenweide en naar de hondenspeelklasjes om te spelen. Wij beslissen dat onze hond 'moet' spelen. Omdat onze honden zo een fantastisch aanpassingsvermogen hebben, loopt het wonderlijk meestal goed. Maar wat met die honden die zich niet onmiddellijk aan het geweld kunnen aanpassen?
- De hond heeft zich zelf bedreigd gevoeld terwijl er iemand in zijn persoonlijke ruimte was gekomen. Conflictvermijdend gedrag - wegdraaien, afstand nemen, bevriezen heeft niet gewerkt. Zelf actief naar het individu lopen werkte wel... soms.
- Traumatische ervaringen (hierdoor kan of moet de hond leren dat de aanval de beste verdediging is).

Hoe komt het dat bepaalde honden uitvallen naar mensen en honden?
Omdat ze geleerd hebben dat uitvallen het gedrag is waardoor ze controle hebben over de ander zodat de andere uit hun persoonlijke ruimte blijven.
Mijn definitie van sociaal gedrag van de hond is: Sociaal en vriendelijk gedrag is respect tonen voor de persoonlijke ruimte van de ander.

Praktische tips

Breng pups in omstandigheden waar ze sociaal gedrag kunnen leren.
- Puppyklassen van 3 tot 5 pups. Grenzen van niet-persoonlijke ruimte zijn duidelijk aangegeven. Pups worden voordien geëvalueerd op temperament. Pups worden in groepjes van passend temperament onderverdeeld. Afhankelijk van de vorderingen kunnen de groepjes aangepast worden. De gezinsleden worden betrokken bij de socialisatie van de pups waarbij de focus wordt gelegd op taal van de hond. Mensen leren rekening houden met de persoonlijke ruimte van de pup en worden gemotiveerd om de inzichten thuis en onder andere omstandigheden in de praktijk te brengen en te oefenen.
- Pas de procedure 'ontvangen van bezoek' toe. Dit wil zeggen dat de pup voor er bezoek komt naar een veilige en begrensde persoonlijke of niet-persoonlijke ruimte wordt gebracht. De bezoekers worden geïnformeerd over de manier waarop de pup kan begroet worden. Pas als de pup en de mensen er klaar voor zijn kan de pup bij het bezoek komen. Eenmaal de bezoekers zich aan de procedure kunnen houden kan de hond gewoon in de sociale groep blijven als er bezoek komt. Afhankelijk van het temperament van de hond kan deze procedure tot de volwassenheid van de hond worden aangehouden als er voor hem onbekend bezoek komt.

Neem leiding en help uw aangelijnde hond zodat zijn persoonlijke ruimte gerespecteerd kan worden.
- Leer uw hond zowel rechts als links aan de leiband lopen en pas de situatie aan de noodzaak van het moment aan.
- Spreek mensen op een vriendelijke manier aan om ze te ontraden om uw hond zo maar aan te raken. Ga desnoods tussen de persoon en uw hond staan (zijwaarts naar de persoon gericht).
- Geef uw hond ruimte als hij door een andere hond wordt benaderd. Neem de leiband zeker niet korter vast en trek hem niet van de andere hond weg.
- Als uw hond door een te snel naderende hond benaderd wordt, kunt u zelf met de naderende hond, op een vriendelijke manier contact nemen zodat u voorkomt dat uw hond zich bedreigd hoeft te voelen.

Herken (en reageer op) spanningssignalen van uw hond.
Spanningssignalen zijn een reactie van het lichaam om met stress om te kunnen gaan. Door het vertonen van spanningssignalen kan de hond zichzelf en de ander ontspannen .
De belangrijkste spanningssignalen zijn: neuslik, muillik, de voorpoot heffen, geeuwen en wegkijken.
Er is niets mis met spanningssignalen! Herken ze. Het is belangrijk dat de spanning weggaat. U hoeft dan niets te doen. Indien de hond spanningssignalen blijft vertonen, kunt u beter de situatie voor hem aanpassen zodat de hond tot ontspanning kan komen.

Toon begrip voor emotioneel gedrag van uw hond.
Het heeft lang geduurd voor men erkende dat honden emoties kunnen hebben. Wanneer zal men aanvaarden dat ze deze emoties ook kunnen en mogen uiten? We vinden het allemaal leuk als onze hond vreugde uit maar als hij eens een negatieve emotie heeft, neen, dat mag niet. Waarom corrigeert men een hond als hij woede vertoont? Waarom kan men niet aanvaarden als de hond eens angstig is? Waarom mag een hond geen afgunst hebben? Wat is er fout aan emoties? Met de omstandigheden waarin de hond de emoties vertoont misschien wel… Iedere reactie op emotioneel 'gedrag' zal het gedrag laten toenemen. Laat het emotioneel gedrag voor wat het is en pas de situatie aan.

Werk samen met uw hond om moeilijke situaties op te kunnen lossen.
Honden zijn met mensen komen samenleven om samen kleine en grote moeilijkheden op te lossen.
Waarom willen we de hond altijd controleren? Waarom willen we steeds de baas zijn? Waarom werken we niet gewoon samen?
- Voorkom dat u al te veel verwachtingen heeft van uw hond. Verwachtingen die niet ingevuld worden zorgen voor frustratie. Vraag alleen aan uw hond waarvan u zeker bent dat hij het ook zal kunnen of help hem om het juiste gedrag te kunnen vertonen (de situatie aanpassen, training).
- Neem controle over elkaar. Zorg voor voorspelbaarheid over elkaars doen en laten.
- Voorkom dat de hond de controle heeft over de gezinsleden. Kijk uit met beloningsgerichte training in de vorm van lokbeloning. Wat de hond het eerst leert, daar valt hij gedurende zijn hele leven op terug. Honden hebben een reflexbrein en een archiverend brein. Zijn gedrag is een gevolg van wat hij in het archiverend brein heeft opgeslagen.
- Gedraag u zoals u wilt dat uw hond zich gedraagt in plaats van u te gedragen zoals hij zich gedraagt als hij gedrag vertoont dat u niet wenst.

Samenwerken met de hond doet men door hem in eerste instantie te aanvaarden zoals hij is. Hoe kunt u nu samenwerken wanneer u alleen naar uzelf kijkt en dat wat de hond doet steeds wilt veranderen? Indien men de moed heeft om de hond in zijn waarde te laten, te laten 'zijn' wie hij is dan kan men samenwerken. Dan komt 'altruïsme' om de hoek kijken en kunnen we onze gedachte dat honden opportunisten zijn verlaten. Het is kijken naar de hond vanuit 'zijn' perspectief zonder dat van uzelf te verlaten dat er voor zorgt dat er connectie ontstaat. Vanuit het perspectief van 'ik' naar 'jij' ontstaat er 'wij'. Over symbiose gesproken...

maandag 7 april 2014

De wandeling aan de leiband, een marteling voor hond en geleider

Waarom is rustig wandelen met een hond vaak zo moeilijk?

Kunnen we het eens zijn dat honden territoriale dieren zijn?

Iedere hond heeft zijn eigen territorium. Afhankelijk van de hond is dat territorium groot of klein: vaak is het echter kleiner dan wij mensen beseffen. Binnen zijn territorium moet de hond de garantie hebben dat hij veilig is en dat hij de controle over zijn persoonlijke grenzen kan behouden.

Tijdens een opleiding over gedragstesten, gegeven door een gedragsbioloog, leerde ik dat territoriaal gedrag alleen mogelijk is binnen de eigen leefomgeving van de hond. Maar wat is dat dan, die eigen leefomgeving van de hond? Beseft een hond dat hij ‘zijn’ territorium verlaat? Of, is de plaats waar de hond zich ‘nu’ bevindt per definitie het territorium? En als dat laatste klopt, hoe kunnen we dan de veiligheid van de hond voorspelbaar en controleerbaar voor hem maken?
Zouden het onveiligheidsgevoel, de onvoorspelbaarheid van de grenzen en het niet kunnen controleren ervan de oorzaak kunnen zijn waarom vele honden zo gespannen zijn tijdens de wandeling? Ervaart de hond zoveel stress omdat de plaats waar hij zich bevindt geen vaste grenzen heeft en omdat iedereen zomaar zijn territorium betreedt? Zou het kunnen dat de frustratie over zijn gebrek aan veiligheid aan de basis ligt van allerlei ‘ongewenst’ gedrag tijdens de wandeling – zoals trekken aan de leiband, uitvallen naar mensen en honden, en markeergedrag?

Is het mogelijk dat gedragsbiologen wel weten wat een territorium is maar de leefwereld van de huishond niet goed begrijpen? Zou het kunnen dat de specialisten hondentrainers ervan uit gaan dat men met het toepassen van leerprincipes alle gedrag van een hond kan beïnvloeden? Zou het echter niet kunnen dat ook daar grenzen aan verbonden zijn? En zou het niet wenselijk zijn dat we met z’n allen eens bezinnen over wat normaal hondengedrag nu juist inhoudt?

Uiteraard dien ik voorzichtig te zijn en niet alle honden over dezelfde kam te scheren. Ik zie veel honden die samen met hun geleider op een ontspannen manier op stap gaan. Mijn gevoel vertelt mij dan dat deze honden zich gewoon veilig voelen en nooit hebben moeten léren om aan een leibandje te lopen.

Maar al die andere trekkende, hijgende, uitvallende, gespannen honden vertoeven volgens mij in een onoplosbare conflictsituatie: ze bevinden zich een territoriale omgeving waar geen voorspelbaarheid, noch controleerbaarheid over hun veiligheid gewaarborgd kan worden. De hond wordt te pas en te onpas benaderd in zijn persoonlijke ruimte en heeft geen voorspelbaarheid, noch controle over de ander.

Wat doen we er dan aan?
Respecteer de persoonlijke ruimte, ook in de niet-persoonlijke ruimte.

Naar mijn mening bestaat de persoonlijke ruimte uit het eigen lichaam van de hond, zijn rustplaats en zijn onmiddellijke omgeving. De grootte van die ‘onmiddellijke omgeving’ verschilt van hond tot hond: bij de ene hond liggen zijn grenzen – letterlijk – heel dicht bij zijn eigen lichaam, terwijl een andere hond bijvoorbeeld alles binnen de vijf meter als zijn onmiddellijke omgeving ervaart.
Dat we van nature respect zouden moeten hebben voor de persoonlijke ruimte van de hond is voor mij nogal duidelijk. Desalniettemin worden er dagelijks honden ingeslapen omdat ze hapten of beten naar iemand die hun persoonlijke ruimte niet respecteerde…

De niet-persoonlijke ruimte is het actieterrein van iedere individuele hond, zoals de wandelroute, het park, de hondenschool, enz…
Indien iedereen, hond en mens, ten allen tijde respect zou hebben voor de persoonlijke ruimte van de ander zouden er heel wat conflicten kunnen voorkomen worden. Van een onoplosbaar conflictsituatie tijdens de wandeling aan de leiband zou geen sprake meer zijn…

Geert De Bolster

dinsdag 18 maart 2014

De geconditioneerde hondenkenner

Waar komen gedragsproblemen bij de hond vandaan? Hoe is het mogelijk dat we nog steeds onze honden niet kunnen opvoeden? Alles wat we dienen te weten, de manier waarop we met een hond dienen om te gaan, het staat in hónderden boeken en op het internet beschreven. Tegelijkertijd worden we overspoeld met televisieprogramma's waar specialisten laten zien hoe het moet. En toch... en toch slagen we er in het fout te laten lopen.

Ik spendeer het merendeel van mijn tijd aan het begeleiden van mensen die een hond hebben met agressie naar andere honden. Waarschijnlijk denk je nu al: "Ze hadden hem maar beter moeten socialiseren". Al te snel staan we klaar met ons oordeel en geven we de schuld aan de geleider die zijn hond niet goed heeft opgevoed.

Mag ik eens een feit met je delen? Op enkele uitzonderingen na hebben alle honden die agressief zijn naar andere honden een puppyklas bijgewoond om te socialiseren...

Zijn het eigenlijk onze honden die met andere honden willen spelen? Zijn het onze honden die door vreemde mensen aangeraakt willen worden? En wie wil in feite graag gaan wandelen in de stad?

Ben je ooit al in landen geweest waar straathonden leven? Leven de honden er in roedels, in kleine groepjes of alleen? Heb je ooit gezien dat honden, behorende tot een verschillende sociale groep, contact met elkaar maken? Ik heb het gevoel dat honden elkaars persoonlijke ruimte respecteren. Ze lijken echt specialisten in het vermijden van conflicten: door het territorium van de ander te respecteren, kunnen conflicten worden vermeden. Dat is trouwens ook de basisregel van communicatie tussen ménsen, maar voor honden blijken – in mensenogen - vaak andere regels te gelden.

Zou het kunnen dat iedereen, ik incluis, anderen gaan napraten zijn? Is dat de valkuil waar we allemaal ingetuimeld zijn? Werden wij op onze beurt geconditioneerd en zijn we gestopt met luisteren naar onszelf? Hebben we ons de weg laten wijzen door anderen, die zich op hun beurt de weg hebben laten wijzen door nog anderen? Is onze waarheid gebaseerd op denkpatronen van anderen en niet op wat er in werkelijkheid is?

Wijlen Jan Hoet bracht de mensen dichter bij de kunst en leerde hen 'kijken' naar de mooie dingen. Zou het kunnen dat wij dat vergeten zijn? Kijken wij nog wel naar onze honden? Staan wij nog open voor wat zij ons te vertellen hebben?

Hier moeten we opnieuw extra aandacht aan schenken! Door voortdurend nieuwe theorieën en zo-moet-het-kadertjes te verkondigen, lopen we het risico dat we de problemen niet oplossen, maar er integendeel extra creëren.

Geert De Bolster